
Quảng Yên (Quảng Ninh) không chỉ nổi tiếng với những di tích lịch sử hào hùng mà còn là điểm đến lý tưởng cho những tín đồ ẩm thực, đặc biệt là những ai say mê các món hải sản độc lạ. Trong số đó, sam biển được coi là một 'thương hiệu' đặc sản không thể bỏ qua. Đây là loài giáp xác thuộc họ cua, có hình thù khá kỳ lạ với lớp vỏ cứng, mình tròn vẹt và tám chân nhỏ dưới bụng.
Một đặc điểm thú vị của loài này là chúng thường đi theo cặp (một đực, một cái). Sam cái thường có kích thước lớn hơn nhiều so với sam đực để mang trứng. Một con sam biển trưởng thành có thể nặng từ 2kg đến 3,5kg. Thức ăn chính của chúng là các loại cá nhỏ, ốc và sinh vật phù du, giúp thịt sam có vị ngọt thanh tự nhiên và chứa hàm lượng dinh dưỡng cao.

Với kinh nghiệm của những ngư dân lâu năm, việc phân biệt giữa con sam và con so là cực kỳ quan trọng vì con so có chứa độc tố thần kinh gây nguy hiểm cho tính mạng. Dưới đây là những điểm khác biệt chính:
Hiện nay, sam biển vẫn chưa thể nuôi nhân tạo mà hoàn toàn được đánh bắt từ tự nhiên tại các vùng biển như Cát Bà, Vân Đồn hay chính tại Quảng Yên. Điều này càng làm tăng thêm giá trị và sự quý hiếm của món ăn này.

Để thưởng thức được những miếng thịt sam chắc và phần trứng béo ngậy, du khách nên ghé thăm Quảng Yên vào khoảng thời gian từ tháng 5 đến tháng 10 âm lịch. Đây là mùa sinh sản, lúc này sam béo nhất, mang nhiều trứng già và giàu đạm. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, thịt sam biển không chỉ ngon mà còn hỗ trợ cải thiện tình trạng thiếu sắt, huyết áp và suy nhược cơ thể hiệu quả.
Chế biến sam là một nghệ thuật đòi hỏi sự tỉ mỉ và tay nghề cao. Theo chia sẻ từ những đầu bếp tại quán sam Vượng – Tin (Yên Giang, Quảng Yên), công đoạn khó nhất chính là sơ chế sam. Nếu không cẩn thận làm vỡ ruột hoặc không loại bỏ sạch các bộ phận gây dị ứng, món ăn sẽ mất đi vị ngon vốn có.
Người thợ phải khéo léo lật ngửa con sam, tách yếm để bỏ ruột, sau đó rạch bụng để lấy phần trứng sam vàng ươm. Phần thịt ở sống lưng và sát đuôi rất dai và ngọt, trong khi phần chân được chặt nhỏ để làm các món xào. Thậm chí, tiết sam còn được dùng để làm món tiết canh độc đáo, mang đậm phong vị biển cả.
Đây là món ăn được hầu hết thực khách lựa chọn khi đến Quảng Yên. Phần chân sam sau khi ướp gia vị, tỏi, ớt sẽ được đảo nhanh trên lửa lớn. Điểm mấu chốt nằm ở nước cốt me và đường, tạo nên sự cân bằng giữa vị chua, cay, mặn, ngọt. Khi thưởng thức, bạn phải dùng tay để cảm nhận hết cái thú vui của việc 'nhâm nhi' từng chút thịt ngọt béo ẩn trong lớp vỏ cứng, ăn kèm với lá lốt hoặc rau thơm để tăng thêm hương vị.
Nếu bạn muốn một món ăn thanh nhẹ hơn, miến sam là sự lựa chọn hoàn hảo. Thịt sam được xào săn với hành củ phi thơm, dầu hào và muối, sau đó nấu cùng nước dùng ngọt thanh. Sợi miến dai giòn hòa quyện với vị béo ngậy của thịt sam tạo nên một cảm giác lạ miệng nhưng rất hấp dẫn. Lưu ý nhỏ là món này phải ăn nóng để không bị tanh và giữ trọn vẹn hương vị.
Trứng sam nướng hoặc gỏi trứng sam cũng là những món 'cực phẩm'. Trứng sam béo bùi, giàu đạm, khi ăn kèm với bưởi chua, củ cải ngâm dấm, hành phi và nước mắm chua cay sẽ tạo nên một bản hòa tấu hương vị khó quên. Ngoài ra, thực khách còn có thể thưởng thức súp sam, sam hấp hoặc sam chiên tùy theo sở thích.
Khi có dịp về với vùng đất Quảng Yên, hãy dành thời gian ghé qua các quán ăn uy tín để đảm bảo nguồn gốc sam tươi ngon. Vì sam có tính hàn và giàu đạm, bạn nên ăn kèm với các loại gia vị ấm như gừng, sả, ớt và lá lốt. Sam biển Quảng Yên không chỉ là một món ăn, đó còn là sự kết tinh của sản vật địa phương và tâm huyết của người chế biến, chắc chắn sẽ để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng mỗi du khách.
Địa chỉ: 144 Nam Hòa, Phước Long A, Thủ Đức, Tp Hồ Chí Minh
Điện thoại: 098 637 05 98