Đến với đảo Minh Châu (Vân Đồn, Quảng Ninh) vào những ngày hè rực nắng, du khách thường bị mê hoặc bởi làn nước trong vắt và những bãi cát trắng trải dài như vô tận. Tuy nhiên, ít ai biết rằng ẩn sau vẻ đẹp yên bình đó là một hệ sinh thái biển vô cùng phong phú, nơi trú ngụ của một loài cá có hình dáng kỳ lạ nhưng hương vị lại thuộc hàng cực phẩm: cá cuộng.
Người dân địa phương, đặc biệt là những lão ngư dày dạn kinh nghiệm, thường gọi loài cá này với cái tên dân dã là cá quài. Đây là giống cá da trơn, có thân hình dài, thuôn dần về phía đuôi. Điểm nhận dạng đặc trưng nhất chính là chiếc miệng dài nhọn với hàm răng sắc nhọn – vũ khí lợi hại giúp chúng săn mồi ở tầng nước mặt. Cá cuộng thường tập trung tại các khu vực rạn đá hoặc bãi cát ven đảo Minh Châu, nơi có nguồn thức ăn dồi dào và môi trường nước lý tưởng để sinh sản.
Theo chia sẻ từ các chuyên gia ẩm thực và ngư dân bản địa, mùa cá cuộng rộ nhất là vào tháng Giêng, tháng Hai và tháng Mười Âm lịch. Tuy nhiên, ngay cả trong mùa du lịch hè, du khách vẫn có cơ hội thưởng thức loại cá này khi chúng bơi vào gần bờ để đẻ trứng. Lúc này, thịt cá đạt độ chắc, thơm và béo ngậy nhất, mang lại giá trị dinh dưỡng rất cao cho người thưởng thức.
Không giống như việc đánh bắt các loài hải sản thông thường, việc săn cá cuộng là một nghệ thuật đòi hỏi sự kiên trì và kỹ năng điêu luyện. Khi màn đêm buông xuống, biển Minh Châu trở nên huyền bí dưới ánh đèn điện sáng rực từ những chiếc bè mảng của ngư dân. Đây là lúc cuộc đi săn thực sự bắt đầu.
Cá cuộng có tập tính đặc biệt là "ăn đèn". Chúng bị thu hút bởi ánh sáng mạnh và thường lao lên khỏi mặt nước như những mũi tên bạc khi thấy ánh đèn thuyền. Để bắt được loài cá nhanh nhẹn này, ngư dân phải phối hợp cực kỳ ăn ý:
Những con cá cuộng lớn có thể nặng tới 5-6 kg, khi bị bắt lên khoang thuyền vẫn còn quẫy đạp mạnh mẽ, minh chứng cho độ tươi ngon tuyệt đối của sản vật đặc sản Minh Châu này.
Nếu có dịp ngồi lại cùng ngư dân trên những con thuyền lênh đênh giữa biển đêm, bạn sẽ được thưởng thức món canh chua cá cuộng nấu theo phong cách nguyên bản nhất. Điểm mấu chốt tạo nên linh hồn của món ăn này chính là quả bứa – một loại quả rừng mọc rất nhiều trên đảo Minh Châu.
Thay vì dùng me, khế hay giấm vốn mang vị chua gắt, người dân nơi đây ưu tiên sử dụng quả bứa (tươi hoặc khô). Vị chua của quả bứa rất thanh, dịu và có hậu ngọt nhẹ, cực kỳ phù hợp để khử mùi tanh của cá biển mà không làm mất đi hương vị tự nhiên của thịt cá. Cách chế biến món canh chua cá cuộng khá đơn giản nhưng đòi hỏi sự tinh tế:
Cá tươi sau khi đánh bắt được làm sạch, bỏ mỏ, cắt khúc vừa ăn. Nước dùng chỉ cần đun sôi với vài quả bứa đập dập, sau đó thả cá vào. Ngư dân không nêm nếm quá nhiều gia vị cầu kỳ để giữ trọn vẹn vị ngọt thanh của thịt cá. Khi cá chín, thịt chuyển sang màu trắng ngần, mềm mượt nhưng vẫn có độ dai nhất định.
Để món ăn đạt đến độ hoàn hảo, bạn không thể thiếu một bát nước mắm cá nguyên chất được ủ thủ công tại địa phương. Thịt cá cuộng trắng nạc, chấm quyện với nước mắm đậm đà, thêm chút ớt cay nồng sẽ kích thích mọi giác quan. Húp một ngụm nước canh nóng hổi, vị chua thanh của bứa hòa quyện với vị ngọt của cá tươi sẽ khiến mọi mệt mỏi của chuyến đi tan biến.
Nếu bạn đang lên kế hoạch cho chuyến du lịch Minh Châu, hãy lưu ý những điều sau để có trải nghiệm ẩm thực trọn vẹn nhất:
Cá cuộng nấu chua không chỉ là một món ăn, đó còn là câu chuyện về sự giao hòa giữa con người và thiên nhiên vùng biển đảo. Sự nhiệt tình, hiếu khách của người dân Minh Châu cùng hương vị độc đáo của món ăn này chắc chắn sẽ để lại dấu ấn khó quên trong lòng bất kỳ du khách nào.
Địa chỉ: 144 Nam Hòa, Phước Long A, Thủ Đức, Tp Hồ Chí Minh
Điện thoại: 098 637 05 98