Sá sùng Hải Hà: Đặc sản OCOP hạng sang và giá trị vàng ròng từ biển cả

Sá sùng Hải Hà – 'Địa sâm' quý hiếm của vùng biển Quảng Ninh

Trong danh mục những sản phẩm tinh túy nhất của vùng đất mỏ, sá sùng Hải Hà từ lâu đã khẳng định được vị thế vững chắc khi lọt vào top 10 đặc sản nổi tiếng nhất của Việt Nam. Không chỉ đơn thuần là một món ăn hải sản, sá sùng còn được ví như 'địa sâm' nhờ những giá trị dược liệu và dinh dưỡng vượt trội mà hiếm loại sinh vật biển nào có được.

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, sá sùng Hải Hà chứa hàm lượng đạm rất cao cùng 18 loại axit amin quý giá, trong đó có nhiều loại mà cơ thể con người không tự tổng hợp được. Trong Đông y, loại đặc sản này còn được biết đến với công dụng trị chứng tâm hàn, bổ dưỡng khí và tăng cường sinh lực. Chính vì những giá trị 'vàng' này, huyện Hải Hà đã quyết tâm đưa sá sùng vào danh mục sản phẩm OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm) trọng điểm, trở thành niềm tự hào của địa phương tại các hội chợ thương mại lớn.

Quảng Minh – 'Thủ phủ' của nghề săn sá sùng

Mặc dù sá sùng xuất hiện rải rác ở nhiều xã ven biển thuộc huyện Hải Hà, nhưng nơi tập trung trữ lượng lớn nhất và có chất lượng ngon nhất chính là bãi biển xã Quảng Minh. Nghề đào sá sùng tại đây không chỉ là sinh kế mà còn là một nét văn hóa đặc trưng, gắn liền với nhịp sống của người dân địa phương từ bao đời nay.

Tại xã Quảng Minh, có tới hơn 80% hộ gia đình tham gia vào công việc này. Mỗi khi thủy triều rút, bãi cát mênh mông lại trở thành 'đại công trường' của những thợ đào chuyên nghiệp. Dụng cụ hành nghề của họ rất đơn giản, chỉ bao gồm một chiếc mai chuyên dụng (một loại xẻng có lưỡi dài và mỏng) cùng một chiếc giỏ đựng. Tuy nhiên, đằng sau sự đơn giản đó là cả một nghệ thuật đòi hỏi sự kiên trì và kinh nghiệm dày dạn.

Nghệ thuật săn 'vàng ròng' dưới lớp cát mịn

Việc khai thác sá sùng không dành cho những người thiếu kiên nhẫn. Những thợ đào lâu năm chia sẻ rằng, để bắt được con mồi, họ phải quan sát kỹ những dấu vết nhỏ trên mặt cát, gọi là 'mánh' – chính là lỗ thở của sá sùng. Người có nghề chỉ cần nhìn qua là biết lỗ nào có sá sùng đang ẩn náu, lỗ nào mới đào và lỗ nào đã bỏ trống.

• Kỹ thuật đào: Phải cắm mai thật nhanh và sâu để chặn đường rút lui của sá sùng, nếu chậm tay, chúng sẽ lẩn sâu vào lòng cát chỉ trong tích tắc.
• Thời gian khai thác: Phụ thuộc hoàn toàn vào con nước. Thợ đào thường phải đi từ sáng sớm tinh mơ hoặc đeo đèn pin đi đêm khi nước vừa rút ra xa.
• Năng suất: Một buổi đi đào, thợ lành nghề có thể thu hoạch được từ 1-2kg sá sùng tươi. Với mức giá thu mua tại bãi khoảng 200.000 đồng/kg, nghề này mang lại thu nhập tiền triệu mỗi ngày cho ngư dân.

Từ đặc sản địa phương đến sản phẩm OCOP vươn tầm thế giới

Sá sùng tươi sau khi được khai thác sẽ trải qua quy trình chế biến cực kỳ nghiêm ngặt để trở thành sá sùng khô – sản phẩm chủ lực mang thương hiệu OCOP Hải Hà. Đây là công đoạn quyết định đến chất lượng và giá trị kinh tế của sản phẩm.

Quy trình chế biến khắt khe tạo nên thương hiệu

Để có được 1kg sá sùng khô thành phẩm, người thợ cần tới khoảng 10kg sá sùng tươi. Quy trình bao gồm việc rửa sạch cát, lộn ruột, làm sạch nội quan và sấy khô trong lò chuyên dụng. Sá sùng đạt chuẩn phải có màu vàng sáng tự nhiên, thân dày, mùi thơm đặc trưng và không còn cát bên trong.

Chính sự tỉ mỉ này đã giúp sá sùng Hải Hà không chỉ được ưa chuộng tại thị trường nội địa mà còn vươn xa ra quốc tế. Sản phẩm hiện đã có mặt tại thị trường Trung Quốc và theo chân các kiều bào sang tận các nước Âu, Mỹ, trở thành món quà quê hương xa xỉ và đầy ý nghĩa.

Giá trị kinh tế và tiềm năng thị trường

Giá trị của sá sùng khô thường dao động ở mức rất cao, trung bình từ 3 đến 4 triệu đồng/kg. Vào những dịp cao điểm như Tết Nguyên đán, giá có thể đẩy lên tới 5 triệu đồng/kg nhưng vẫn luôn trong tình trạng 'cháy hàng'. Nhờ vào việc phát triển thương hiệu đặc sản OCOP, nhiều hộ gia đình tại Hải Hà đã thoát nghèo, xây dựng được nhà cửa khang trang và ổn định cuộc sống bền vững từ biển.

Lời khuyên từ chuyên gia khi chọn mua và sử dụng sá sùng

Với tư cách là một biên tập viên lâu năm trong ngành thực phẩm và du lịch, tôi xin chia sẻ một vài lưu ý để bạn có thể chọn được sản phẩm sá sùng Hải Hà đúng chất lượng:

1. Quan sát màu sắc: Nên chọn loại có màu vàng tự nhiên, tránh những con có màu quá trắng (có thể bị tẩy) hoặc quá sẫm màu (có thể là hàng cũ, ẩm mốc).
2. Kiểm tra độ sạch: Sá sùng ngon là loại đã được làm sạch cát hoàn toàn. Khi nấu nước dùng, sá sùng chất lượng sẽ cho vị ngọt thanh sâu, không bị đục nước.
3. Bảo quản: Sá sùng khô nên được bọc kín trong túi nilon và để trong ngăn đá tủ lạnh để giữ được hương vị và chất dinh dưỡng lâu nhất.

Việc lựa chọn các sản phẩm có tem nhãn OCOP Quảng Ninh không chỉ giúp bạn an tâm về chất lượng mà còn góp phần ủng hộ sự phát triển kinh tế bền vững của ngư dân vùng biển Hải Hà.