Nói đến đặc sản Quảng Ninh, nhiều người thường nghĩ ngay đến chả mực Hạ Long hay sá sùng Quan Lạn. Tuy nhiên, có một loại hải sản được mệnh danh là 'vua của các loài hà' mà chỉ những thực khách sành sỏi hoặc người dân bản địa mới thực sự am tường: Hà đại dương.
Không giống như những con hà nhỏ bé bám trên cọc tre hay vách đá ven bờ, hà đại dương (hay còn gọi là hà râu) mang trong mình tinh túy của biển khơi với kích thước và hương vị vượt trội. Bài viết này sẽ đưa bạn đi sâu vào thế giới của loài nhuyễn thể đặc biệt này và khám phá lý do tại sao món hà đại dương nướng phô mai lại trở thành nỗi 'ám ảnh' ngọt ngào cho bất kỳ ai từng nếm thử.
Nếu bạn đã quen với hình ảnh những con hà sữa chỉ nhỏ bằng đầu ngón tay, bạn sẽ phải kinh ngạc khi tận mắt chứng kiến hà đại dương. Đây là loại nhuyễn thể thuộc họ hà nhưng có kích thước lớn gấp hàng chục, thậm chí hàng trăm lần so với loại thông thường.
Trọng lượng trung bình của một con hà đại dương thường dao động từ 300 gram đến 1kg. Cá biệt, có những cá thể lâu năm đạt trọng lượng lên tới 2kg – một con số không tưởng đối với loài nhuyễn thể bám đá. Chúng thường sinh sống tại các ghềnh đá, rạn san hô hoặc những lạch nước sâu ngoài khơi xa tại các vùng biển như Tuần Châu, Vân Đồn, Cô Tô hay Thanh Lân.
Do sống nhiều năm trong môi trường khắc nghiệt, lớp vỏ của chúng cực kỳ dày, xù xì và cứng như đá. Trên bề mặt vỏ thường là nơi trú ngụ của nhiều loài sinh vật biển ký sinh khác, tạo nên một vẻ ngoài thô ráp nhưng bên trong lại chứa đựng phần thịt tinh khiết và giàu giá trị dinh dưỡng.
Việc đánh bắt hà đại dương không hề đơn giản như việc cạy hà ven bờ. Đây là một công việc đòi hỏi kinh nghiệm, sức khỏe và sự am hiểu về thủy triều của những ngư dân lành nghề. Để chạm tay vào loại hải sản quý hiếm này, người thợ phải chờ lúc nước thủy triều rút sâu nhất để lộ ra các vách đá hoặc phải lặn xuống những lạch nước sâu.
Theo chia sẻ từ những ngư dân tại xã Minh Châu (Vân Đồn), thời điểm lý tưởng nhất để thu hoạch hà là vào mùa hè. Đây là lúc hà bước vào mùa sinh sản, tích lũy nhiều dưỡng chất nhất, giúp phần thịt trở nên béo ngậy, săn chắc và có độ ngọt tự nhiên đạt đỉnh điểm.
Chính vì quy trình khai thác khó khăn và số lượng không quá dồi dào, hà đại dương thường được coi là mặt hàng cao cấp. Nhiều nơi, ngư dân sau khi đánh bắt sẽ tách lấy phần cơ (cồi hà) – phần ngon nhất và giá trị nhất – để chế biến thành các món đặc sản xuất khẩu hoặc cung cấp cho các nhà hàng sang trọng.
Có nhiều cách để chế biến hà đại dương, từ nấu cháo, làm gỏi cho đến xào sả ớt. Tuy nhiên, để tôn vinh trọn vẹn độ giòn sần sật của cơ hà và vị ngọt thanh của thịt, món hà đại dương nướng phô mai luôn là lựa chọn ưu tiên hàng đầu.
Sơ chế là bước quan trọng nhất bởi vỏ hà rất cứng và bẩn. Ngư dân và đầu bếp phải dùng bàn chải chuyên dụng để cọ sạch lớp rêu mốc và sinh vật ký sinh bên ngoài. Một bí quyết nhỏ là cho hà lên bếp than hoa nướng sơ qua; khi gặp nhiệt độ cao, hà sẽ tự động hé miệng, giúp việc tách vỏ trở nên dễ dàng hơn mà không làm nát phần thịt bên trong.
Sau khi tách vỏ, đầu bếp sẽ thêm hỗn hợp phô mai cao cấp, hành phi thơm nức và một ít lạc rang giã nhỏ. Hà được đưa trở lại bếp than, nướng cho đến khi phô mai tan chảy, quyện chặt vào từng sớ thịt, tỏa ra mùi thơm béo ngậy đặc trưng.
Để thưởng thức hà đại dương nướng phô mai đúng điệu, bạn không nên ăn vội vàng. Hãy làm theo các bước sau để cảm nhận trọn vẹn tinh túy:
Sự kết hợp giữa cái nóng hổi, vị béo ngậy của phô mai, độ giòn sần sật của cơ hà, cùng hơi cay xộc lên mũi của mù tạt tạo nên một trải nghiệm vị giác bùng nổ, khiến thực khách nhớ mãi không quên.
Với kinh nghiệm của một người làm trong ngành ẩm thực, tôi có một vài lưu ý nhỏ dành cho bạn khi muốn trải nghiệm loại đặc sản Quảng Ninh này:
Hà đại dương không chỉ là một món ăn, nó còn là biểu tượng cho sự trù phú và hào sảng của biển cả Quảng Ninh. Nếu có dịp ghé thăm vùng đất mỏ, đừng bỏ lỡ cơ hội được một lần thưởng thức món quà vô giá này từ đại dương xanh.
Địa chỉ: 144 Nam Hòa, Phước Long A, Thủ Đức, Tp Hồ Chí Minh
Điện thoại: 098 637 05 98
